Selânikî Mustafa Efendi

16 Nisan 2018 05:49

Bugün, ünlü tarihçi Ahmet Refik ALTINAY’ dan  bir alıntı yapacağım.  Önce ALTINAY’ ı kısaca hatırlatayım. 



ALTINAY, 1880 yılında İstanbul- Beşiktaş’ ta doğdu. İlk mektepten sonra Beşiktaş Askerî Rüşdiyesi’ ni ( Beşiktaş Askerî Ortaokulu’ nu), Kuleli Askerî İdadisi’ ni (Kuleli Askeri Lisesi’ ni), 18 yaşında Harbiye’ yi (Kara Harp Okulu’nu)birincilikle bitirdi.

ALTINAY, askerliğe Toptaşı Askerî Rüşdiyesi ile Soğukçeşme Askerî Rüşdiyesi ‘nde coğrafya öğretmenliği ile başladı. Dört yıl kadar bu görevde kaldıktan sonra Harbiye’ ye Fransızca öğretmenliğine atandı. Bundan sonra tarih alanındaki çalışmaları başladı.

ALTINAY, Osmanlı tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla, sayısı oldukça fazla  (doksandan fazla kitabı- yüzlerce inceleme/araştırma makalesi ) eserler dizisi ortaya koydu. Geniş halk kitlelerinin zevkle okuyabileceği konuları ustalıkla işledi.

Örneğin tarihî Yalova Kâğıthanesi ile ilgili bilgi ve belgeleri ilk defa bulup yayınlayan odur.

1924 yılında Türk Tarih Encümeni Başkanlığı’ na seçildi. Darülfünun’un ilgasına/yürürlükten kaldırılmasına kadar bu görevde kalan ALTINAY, üniversite teşkilâtında açıkta kaldı. Yüzbaşılıktan aldığı emekli maaşı ile geçinemediği için parça parça kütüphanesini, daha sonra evindeki kıymetli eşya ve tabloları sattı. Nihayet 10 Ekim 1937 tarihinde, başarılı fakat maddî açıdan zor bir hayattan sonra vefat etti. Günümüzde tüm eserleri tarihçiler için öncelikli ve güvenilir kaynaktır. Kendisini saygı ve rahmetle anıyorum.

Ahmet Refik AKTINAY, bir incelemesinde “Selânikî Mustafa Efendi” yi esas almıştı. Şimdi, o incelemeden bazı satırları görelim:

“ Selânikî, XVI. Yy. da yaşamış önemli bir müverrih (tarihçi) idi.  Asıl ismi Mustafa’dır.“

“Selânikî, yaşadığı devrin düzensizliklerini tarihine tamamen kaydeder, zamanın yolsuzluklarını da yazmaktan geri durmazdı. Sultan III. Murad’ ın devrinin rüşvetleri ve haksızlıkları hakkında gayet tarafsız mütalaalarda bulunmaktadır. Bu döneme dair yazdığı tenkitler arasında şu satırlar nazar-ı dikkati çekmektedir:

‘…Hazine- Âmire mesarif ve ihracatı, iradı ihata etmeyerek darlık çekilmeye başlandı. Bu yüzden kılıç ve kalem erbabı insaf caddesinden çıktı; hedâyâ namıyla rüşvetsiz mansıp(makam) ve hizmet verilmez oldu. Böylece ehil olmayanlar hükümetin başına geçti. Beytülmal hâkimleri çabuk çabuk değişmekle mülk ve mahsul sefillerin eline düştü. Hülasa-i kelâm raiyyet fermansız ve asker padişahın saltanatı üzerine yiğit ve hâkimler hürmetsiz olup, dil uzatmaktan geçip el uzatmaya başladılar. Herkes istediğini yapar oldu.’

“Selânikî, devrinin muhterislerinden ve halkın cahilliğinden nefret etmekte idi. ‘Her millet, müstahak olduğu hükümetin idaresinde yaşar’ hakikatini daha o zamanlar anlamış, iş başına geçenlerin hırslarını tasvir eylediği sırada manidar mısralarla da devrinin yolsuzluklarını çok iyi bir şekilde tesbit etmişti:

‘Devlete göre âsitâne olur,

Her kuş içn âşiyane olur,

Sanmanız halk olur zamane göre,

Belki halka göre zamane olur.’

“Sultan III. Mehmed’ in Eğri seferine gidişi ve seferden dönüşü Naima’ da dört beş satırla tarif edildiği halde, Selânikî Tarihi’ nde o zamanın içtimai hayatını, halkın hissiyatını gösterecek şekilde tafsilatıyla yazılmıştır. Bu incelemeyi okuyup da, en ufak olayları bile kaydeden, zamanının içtimaî ve siyasî hayatını bize ustaca tasvir eyleyen Selânikî Mustafa Efendi’ nin nâmını rahmetle anmamak kabil olamaz. (A. R. Altınay, Âlimler ve Sanatkârlar, Kültür Bakanlığı Yayını, Ankara, 1980, sayfa 25- 45)

***

HAYAT FELSEFESİ:

Şahsına- içinde yaşadığın topluma- insanlığa- doğaya yararlı ol, zararlı olma!

***

KALDIRIMLAR KİME AİT?

Dünyanın gelişmiş ve sağlıklı kentlerinde kaldırımlar yayalara aittir. Dünyanın gelişmiş ve sağlıklı kentlerinde kaldırımlarda bisikletler, motosikletler ve elektrikli bisikletler, birbirleriyle yarışmazlar. Dünyanın gelişmiş ve sağlıklı kentlerinde kaldırımlar işgal edilip, yayalar araçların arasında yürümeye mecbur bırakılmazlar. Dünyanın gelişmiş ve sağlıklı ülkelerinde yaya kaldırımları inşaat nedeniyle yayalara kapatılmaz. Hele hele cadde tümüyle trafiğe kapatılmaz!(Bakınız: Trafik Kanunu, Madde 13)

***

GENEL KURAL

Bir millet kendi kaderini kendi tayin eder; kendisini yönetecek idarecilerini kendi özgür iradesiyle kendi seçer; beğenmezse kendi değiştirir. Hiçbir millet, bir başka millet beğenmiyor diye kendisini yönetenleri değiştirmez /değiştirmemelidir!

***

DUYURU:

Sayın Hannan ÖNGÜ’ nün kaleme aldığı “Kenar Mahalle” adlı öykü kitabı yayımlandı. Kitapta son derece naif, duygusal ve gerçekçi öyküler yer alıyor. Sayın ÖNGÜ’yü tebrik ediyor, okuyucusunun bol olmasını diliyorum.

GÜNÜN SÖZÜ:

“ Bazı insanların değişmesini beklemeyin. KÜTÜK tersinden de KÜTÜK okunur!”

ATATÜRK Diyor ki:

“NE MUTLU TÜRK’ ÜM DİYENE!”

Yorumlar (0) / Onay bekleyen (0)

Yorumunuz site yönetimi tarafından kontrol edildikten sonra görünecektir.

Yorum Ekle